Μενού
Καλάθι

Πνευματικά δικαιώματα φωτογραφίας

Το πάτημα του κουμπιού της φωτογραφικής μηχανής επιφέρει μία σειρά νομικών αποτελεσμάτων, εκ των οποίων το σημαντικότερο είναι η απονομή προστασίας από πνευματική ιδιοκτησία επί της φωτογραφίας (Α) και, συνεκδοχικά, οι συνέπειες που αυτή συνεπάγεται για το φωτογράφο (Β) και τους τρίτους-χρήστες φωτογραφιών (Γ)

Ο νόμος πνευματικής ιδιοκτησίας αναγνωρίζει ρητά την απονομή προστασίας στις φωτογραφίες. Πράγματι, οι φωτογραφίες εμπεριέχονται στην ενδεικτική απαρίθμηση (εν δυνάμει) προστατευόμενων έργων που προβλέπεται στο άρθρο 2 παρ. 1 του Ν. 2121/1993. Ασφαλώς, η απονομή προστασίας στις φωτογραφίες συνδέεται με την πλήρωση ορισμένων προϋποθέσεων.

Ο φωτογράφος, με τη δημιουργία πρωτότυπης φωτογραφίας αποκτά αυτοδικαίως, ως αποκλειστικά και απόλυτα δικαιώματα, το δικαίωμα της εκμετάλλευσης της φωτογραφίας (περιουσιακό δικαίωμα) και το δικαίωμα της προστασίας του προσωπικού του δεσμού με αυτήν (ηθικό δικαίωμα).

Η διάρκεια προστασίας της φωτογραφίας από πνευματική ιδιοκτησία (περιουσιακές και ηθικές εξουσίες) δεν είναι απεριόριστη. Εκτείνεται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του δημιουργού και εβδομήντα (70) χρόνια μετά το θάνατό του (άρθρο 29 παρ. 1). Με τη λήξη της προστασίας, η φωτογραφία ανήκει πλέον στο δημόσιο τομέα (public domain), με αποτέλεσμα η χρήση και εκμετάλλευσή της να καθίσταται ελεύθερη για όλους.

Η απονομή προστασίας από πνευματική ιδιοκτησία σε μία φωτογραφία θέτει περιορισμούς στους χρήστες/τρίτους που επιθυμούν να κάνουν χρήση της εν λόγω φωτογραφίας. Ειδικότερα: 

Απαγορεύεται η χρήση/εκμετάλλευση μιας προστατευόμενης φωτογραφίας χωρίς άδεια

Οποιαδήποτε πράξη ή χρήση η οποία εμπίπτει στην περιφέρεια του μονοπωλίου που αποδίδει ο νόμος στο φωτογράφο, σύμφωνα με το ως άνω περιεχόμενο, απαιτεί την προηγούμενη άδεια του φωτογράφου για να είναι νόμιμη. Εφαρμόζεται έτσι κατ’ αρχήν η αρχή του «All rights Reserved», εκτός εάν ο φωτογράφος ρητά επέλεξε την επιφύλαξη για τον εαυτό του λιγότερων περιουσιακών εξουσιών, επιλέγοντας τη δημοσίευση της φωτογραφίας του υπό καθεστώς κάποιας ανοιχτής άδειας, ιδίως κάποιας από τις προτεινόμενες άδειες Creative Commons, η οποία παρέχει περισσότερες ελευθερίες για τον χρήστη. 

Ο χρήστης μιας προσευχόμενης φωτογραφίας δεν δικαιούται να προβεί σε πράξεις που προσβάλλουν τις ηθικές εξουσίες του φωτογράφου, όπως για παράδειγμα να περικόψει τη φωτογραφία, να μην αναφέρει ή να απαλείψει το όνομα του φωτογράφου κλπ., εκτός αν ο φωτογράφος έχει συναινέσει ρητά στις πράξεις αυτές (άρθρο 16 Ν. 2121/1993).

Ο φωτογράφος απολαμβάνει τα μέτρα προστασίας που προβλέπει ο Ν. 2121/1993 στα άρθρα 59 επ. και τα οποία του επιτρέπουν να στραφεί εναντίον οποιουδήποτε παραβιάζει τα πνευματικά του δικαιώματα επί της φωτογραφίας του.

Ειδικότερα, σε περίπτωση μη αδειοδοτημένης χρήσης και εκμετάλλευσης της φωτογραφίας από κάποιον χρήστη, ο φωτογράφος του οποίου το περιουσιακό ή/και το ηθικό δικαίωμα προσβάλλονται, δύναται να κάνει χρήση των ένδικων μέσων που προβλέπει ο νόμος αξιώνοντας, κατά κανόνα αστικές κυρώσεις (δηλ. άρση της προσβολής και παράλειψη στο μέλλον, χρηματική αποζημίωση για περιουσιακή και ηθική ζημία) ενώ δύναται επίσης να στραφεί και ποινικά κατά του προσβολέα. Τα ίδια μέσα και πέραν της όποιας συμβατικής ευθύνης, ο φωτογράφος μπορεί να μεταχειριστεί και έναντι του αντισυμβαλλομένου του ο οποίος προβαίνει σε εκμετάλλευση η οποία υπερβαίνει τα συμφωνηθέντα.